เดือนสิบไม่ได้มีแค่บุญ–วัฒนธรรม เปิด ‘ลานเยาวชนคนเมืองคอน’ ให้ประชาชนเรียนรู้สิทธิสุขภาพ”

“ลานเยาวชนคนเมืองคอน” ชวนรู้เท่าทันสุขภาพ–สิทธิบัตรทอง

นครศรีธรรมราช – งานประเพณีบุญสารทเดือนสิบและงานกาชาดจังหวัดนครศรีธรรมราช ประจำปี 2569 ไม่ได้มีเพียงกิจกรรมทางวัฒนธรรม การแสดงพื้นบ้าน และการออกร้านเท่านั้น แต่ยังถูกใช้เป็น “พื้นที่สาธารณะเพื่อการเรียนรู้” เปิดโอกาสให้หน่วยงานและเครือข่ายภาคประชาสังคมเข้ามาสื่อสารประเด็นที่เกี่ยวข้องกับคุณภาพชีวิตของประชาชน โดยเฉพาะเรื่องสุขภาพและสิทธิในการเข้าถึงบริการสาธารณสุข

หนึ่งในกิจกรรมที่น่าสนใจคือ “ลานเยาวชนคนเมืองคอน” ซึ่งเปิดพื้นที่ให้เยาวชนและประชาชนได้พบปะ พูดคุย แลกเปลี่ยนความรู้ และเข้าถึงข้อมูลจากเครือข่ายต่าง ๆ โดย ศูนย์คุ้มครองสิทธิบัตรทองจังหวัดนครศรีธรรมราช เข้าร่วมจัดพื้นที่เรียนรู้เรื่อง สิทธิหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ หรือสิทธิบัตรทอง พร้อมกิจกรรมสื่อสารในรูปแบบที่เข้าถึงง่ายสำหรับเยาวชนและประชาชนทั่วไป

กิจกรรมดังกล่าวมุ่งให้ประชาชน “รู้สิทธิ ใช้สิทธิ และรู้ช่องทางเมื่อเกิดปัญหา” ทั้งการทำความเข้าใจสิทธิในการรับบริการสุขภาพ การตรวจสอบสิทธิ การขอคำปรึกษา ตลอดจนการรับรู้ช่องทางร้องเรียนหรือขอความช่วยเหลือเมื่อประสบปัญหาในการใช้สิทธิ

ข้อมูลจากสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติระบุว่า สายด่วน สปสช. 1330 ให้บริการตลอด 24 ชั่วโมง และเป็นช่องทางสำหรับให้คำแนะนำเกี่ยวกับสิทธิหลักประกันสุขภาพ รวมถึงการรับเรื่องร้องเรียนและปัญหาการใช้สิทธิของประชาชน

     นอกจากนี้ สปสช. ยังเผยแพร่แนวทางการดำเนินงาน “ศูนย์คุ้มครองสิทธิบัตรทอง พ.ศ. 2569” สะท้อนบทบาทของศูนย์คุ้มครองสิทธิในฐานะกลไกที่ช่วยสร้างความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับระบบหลักประกันสุขภาพ และเชื่อมโยงประชาชนเข้าสู่กระบวนการคุ้มครองสิทธิเมื่อเกิดปัญหา

จาก “งานบุญ” สู่พื้นที่เรียนรู้ของคนเมืองคอน

งานประเพณีบุญสารทเดือนสิบและงานกาชาดจังหวัดนครศรีธรรมราชปีนี้จัดขึ้นระหว่าง 28 กันยายน – 12 ตุลาคม 2569 รวม 15 วัน 15 คืน โดยมีพื้นที่หลักทั้งบริเวณ สนามหน้าเมืองนครศรีธรรมราช และสวนสมเด็จพระศรีนครินทร์ 84 (ทุ่งท่าลาด) รวมถึงพื้นที่กิจกรรมอื่น ๆ ตามกำหนดการของจังหวัด

จังหวัดนครศรีธรรมราชระบุว่า การจัดงานปี 2569 ครบรอบ 103 ปี และมีกิจกรรมที่มุ่งส่งเสริมการมีส่วนร่วมของเด็กและเยาวชน โดยหนึ่งในกิจกรรมที่ถูกบรรจุไว้คือ “ลานเยาวชนคนเมืองคอน” ควบคู่กับกิจกรรมด้านวัฒนธรรม การประกวด การสาธิต การสร้างงานสร้างอาชีพ และกิจกรรมของหน่วยงานต่าง ๆ

จึงน่าสนใจว่า พื้นที่ขนาดใหญ่ที่มีประชาชนเดินทางเข้าร่วมงานเป็นจำนวนมาก สามารถทำหน้าที่ได้มากกว่าการเป็นพื้นที่จัดเทศกาล หากเปิดให้ภาคประชาสังคมเข้ามานำเสนอองค์ความรู้ที่ประชาชนสามารถนำกลับไปใช้ในชีวิตประจำวันได้จริง

“สิทธิสุขภาพ” ไม่ควรเป็นเรื่องที่ประชาชนรู้เมื่อเกิดปัญหา

สำหรับศูนย์คุ้มครองสิทธิบัตรทองจังหวัดนครศรีธรรมราช การเข้ามาอยู่ในพื้นที่อย่าง “ลานเยาวชนคนเมืองคอน” จึงมีความหมายมากกว่าการตั้งบูธประชาสัมพันธ์ เพราะเป็นการนำเรื่องสิทธิสุขภาพออกจากสถานพยาบาลหรือสำนักงาน มาพบประชาชนในพื้นที่ที่ประชาชนเข้าถึงได้ง่าย

โดยเฉพาะกลุ่มเยาวชน ซึ่งสามารถทำหน้าที่เป็นทั้ง ผู้รับสารและผู้ส่งต่อความรู้ ไปยังครอบครัว เพื่อน และชุมชน ทำให้เรื่องสิทธิสุขภาพกลายเป็นความรู้ใกล้ตัว ไม่ใช่เรื่องที่ต้องรอให้เกิดปัญหาก่อนจึงค่อยค้นหาคำตอบ

ประเด็นสำคัญจึงไม่ได้อยู่เพียงว่า “มีสิทธิอะไรบ้าง” แต่รวมถึงการรู้ว่า จะใช้สิทธิอย่างไร เมื่อถูกปฏิเสธสิทธิจะทำอย่างไร และจะขอความช่วยเหลือจากใคร

สปสช. ระบุช่องทางสำหรับประชาชนที่มีปัญหาการใช้สิทธิบัตรทองหรือมีข้อสงสัย สามารถติดต่อ สายด่วน 1330 ได้ โดยช่องทางดังกล่าวเป็นส่วนหนึ่งของระบบบริการประชาชนและการคุ้มครองสิทธิในระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ

ภาคประชาสังคมกับโจทย์ “เมืองคอนรู้เท่าทันสุขภาพ”

การเปิดพื้นที่ให้เครือข่ายภาคประชาสังคมเข้ามาทำกิจกรรมในงานเดือนสิบ จึงสามารถมองได้ว่าเป็นอีกมิติหนึ่งของการจัดงานสาธารณะ นั่นคือ ใช้พื้นที่ที่มีคนจำนวนมากเป็นพื้นที่เรียนรู้

จากเรื่องวัฒนธรรม เศรษฐกิจ และการท่องเที่ยว ไปสู่เรื่องสุขภาพ สิทธิเด็กและเยาวชน สิทธิผู้บริโภค สิ่งแวดล้อม และประเด็นทางสังคมที่กระทบต่อคุณภาพชีวิตของคนในพื้นที่

โดยเฉพาะในยุคที่ข้อมูลสุขภาพจำนวนมากถูกเผยแพร่ผ่านสื่อออนไลน์ การสร้าง “ภูมิคุ้มกันทางข้อมูล” ให้ประชาชนรู้จักตรวจสอบข้อมูล รู้ว่าอะไรคือข้อมูลสุขภาพที่น่าเชื่อถือ และรู้ว่าจะปรึกษาหน่วยงานใดเมื่อเกิดปัญหา จึงเป็นส่วนสำคัญของการสร้างสังคมที่รู้เท่าทันสุขภาพ

“เรียนรู้สิทธิ รู้เท่าทันสุขภาพ สร้างพลังเยาวชนเมืองคอน” จึงเป็นแนวคิดที่สะท้อนบทบาทของพื้นที่เล็ก ๆ ในงานเดือนสิบ ซึ่งอาจต่อยอดไปสู่พื้นที่เรียนรู้สาธารณะที่เชื่อมโยงประชาชนกับเครือข่ายภาคประชาสังคมได้ตลอดทั้งปี

สำหรับงานบุญสารทเดือนสิบและงานกาชาดนครศรีธรรมราช 2569 ไฮไลต์สำคัญตามกำหนดการจังหวัด ได้แก่ การแห่งและประกวดหมฺรับวันที่ 10 ตุลาคม และวันส่งตายายหรือวันทำบุญใหญ่วันที่ 11 ตุลาคม 2569 ขณะที่กิจกรรมลานเยาวชนและกิจกรรมจากหน่วยงานต่าง ๆ ดำเนินควบคู่ไปกับงานตลอดช่วงการจัดงาน