สงขลา–สตูล – การรับมือภัยพิบัติในปัจจุบันไม่ได้ขึ้นอยู่กับการเข้าช่วยเหลือหลังเกิดเหตุเพียงอย่างเดียว แต่หัวใจสำคัญคือการเตรียมความพร้อมตั้งแต่ก่อนเกิดภัย โดยเฉพาะการมี “แผนบัญชาการขั้นต้น” ที่ทุกฝ่ายในพื้นที่เข้าใจบทบาทของตนเองและสามารถทำงานร่วมกันได้อย่างเป็นระบบ

วันที่ 24 กันยายน 2569 สถาบันนโยบายสาธารณะ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ร่วมกับเครือข่ายการจัดการภัยพิบัติโดยชุมชนจังหวัดสตูลและสงขลา จัด การประชุมเชิงปฏิบัติการการทำแผนบัญชาการขั้นต้น เพื่อทบทวน บูรณาการ และพัฒนาแผนการจัดการภัยพิบัติระดับชุมชนและท้องถิ่น ให้สามารถเชื่อมโยงกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และนำไปปรับใช้ได้จริงในพื้นที่

เวทีครั้งนี้เน้นการเสริมความรู้และทักษะด้าน การจัดการภัยพิบัติแบบองค์รวม ควบคู่กับแนวคิด ระบบบัญชาการเหตุการณ์ (Incident Command System: ICS) ครอบคลุมการเตรียมพร้อม ก่อนเกิดภัย การจัดการขณะเกิดภัย และการฟื้นฟูหลังเกิดภัย พร้อมกำหนดบทบาทของชุมชน ท้องถิ่น และภาคีเครือข่ายให้สามารถทำงานร่วมกันได้อย่างชัดเจน

การอบรมได้รับเกียรติจากวิทยากรสำนักงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยจังหวัดสงขลา นำโดย นายโสภณ ทองไสย หัวหน้าสำนักงานป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยจังหวัดสงขลา พร้อมทีมงาน ถ่ายทอดความรู้และประสบการณ์ด้านการบริหารจัดการภัยพิบัติและระบบบัญชาการเหตุการณ์

ลงมือทำจริงผ่าน Workshop

จุดสำคัญของกิจกรรมคือการให้ผู้เข้าร่วมไม่ได้เรียนรู้เฉพาะภาคทฤษฎี แต่ได้ทดลองวางแผนและจำลองสถานการณ์จริงผ่าน Workshop ตั้งแต่การจัดโครงสร้างทีมบัญชาการเหตุการณ์ระดับตำบล การกำหนดบทบาทของภาคีเครือข่าย ไปจนถึงการสำรวจทรัพยากรที่มีอยู่ในพื้นที่

ประเด็นสำคัญประกอบด้วย

• จัดทีมบัญชาการเหตุการณ์ระดับตำบล กำหนดผู้รับผิดชอบและสายการสั่งการ
• กำหนดบทบาทภาคีเครือข่าย เพื่อให้แต่ละหน่วยงานรู้ว่าใครทำอะไร เมื่อเกิดเหตุ
• จัดทำแผนที่ความเสี่ยงและฐานข้อมูลทรัพยากร ของแต่ละพื้นที่
• วิเคราะห์ พื้นที่เสี่ยง เส้นทางอพยพ กลุ่มเปราะบาง จุดพักพิง แหล่งอาหาร ยานพาหนะ และกำลังอาสาสมัคร
• จำลองสถานการณ์อุทกภัยและน้ำป่าไหลหลาก ตั้งแต่การรับแจ้งเหตุ ประเมินสถานการณ์ การสั่งการ ระดมทรัพยากร การอพยพ และการสื่อสารกับประชาชน

การฝึกปฏิบัติในลักษณะดังกล่าวช่วยให้ผู้เข้าร่วมเห็นภาพการทำงานร่วมกันในสถานการณ์ฉุกเฉิน ตั้งแต่ระดับชุมชนไปจนถึงท้องถิ่นและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง โดยเน้นให้การจัดการภัยพิบัติเป็นระบบเดียวกันมากขึ้น

100 คน จาก 10 พื้นที่ ร่วมสร้างกลไกรับมือภัยพิบัติ

การประชุมครั้งนี้มีผู้เข้าร่วมประมาณ 100 คน จาก 10 ชุมชนและท้องถิ่นในจังหวัดสงขลาและสตูล ประกอบด้วยเจ้าหน้าที่ด้านการป้องกันและบรรเทาสาธารณภัย นักพัฒนาชุมชน แกนนำ และผู้นำชุมชนจากพื้นที่นำร่อง

จังหวัดสงขลา ได้แก่
• เทศบาลนครหาดใหญ่
• เทศบาลเมืองคอหงส์
• เทศบาลตำบลทุ่งลาน

จังหวัดสตูล ได้แก่
• ตำบลละงู
• ตำบลกำแพง
• ตำบลกำแพงเมืองใหม่
• ตำบลน้ำผุด
• ตำบลน้ำขาว

ทั้งนี้ เวทีดังกล่าวเป็นอีกขั้นของการพัฒนากลไกการจัดการภัยพิบัติที่ให้ “ชุมชนและท้องถิ่นเป็นศูนย์กลาง” โดยนำความรู้ ข้อมูลพื้นที่ และศักยภาพของคนในชุมชนมาผนวกเข้ากับระบบการทำงานของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

เป้าหมายสำคัญคือการทำให้เมื่อเกิดสถานการณ์ฉุกเฉิน ชุมชนมีข้อมูล มีคน มีแผน และรู้บทบาทของตนเอง ขณะเดียวกันสามารถประสานการทำงานกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและหน่วยงานภายนอกได้อย่างเป็นระบบ ลดความซ้ำซ้อนในการทำงาน และเพิ่มความรวดเร็วในการช่วยเหลือประชาชน

จากการ “รอความช่วยเหลือเมื่อเกิดภัย” สู่การ “เตรียมพร้อมและจัดการภัยร่วมกันตั้งแต่ระดับชุมชน” คือแนวทางสำคัญในการสร้างความพร้อมรับมือภัยพิบัติของพื้นที่อย่างต่อเนื่อง

#สถาบันนโยบายสาธารณะ #มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ #PPI_PSU #การจัดการภัยพิบัติ #ภัยพิบัติโดยชุมชนและท้องถิ่นเป็นศูนย์กลาง #ระบบบัญชาการเหตุการณ์ #ICS #เครือข่ายการจัดการภัยพิบัติ #สตูล #สงขลา