วันที่ 14 กันยายน 2569 สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ (สช.) จัด “เวทีแลกเปลี่ยนและรับฟังความเห็นเพื่อการพัฒนาข้อเสนอเชิงนโยบาย (ระดับพื้นที่และหน่วยงานส่วนกลาง)” ในประเด็น “การสร้างเสริมสุขภาวะบนพื้นฐานสิ่งแวดล้อม” ณ โรงแรมมิราเคิล แกรนด์ คอนเวนชั่น กรุงเทพฯ โดยมี ศ.สุริชัย หวันแก้ว ประธานคณะทำงานพัฒนาประเด็นการสร้างเสริมสุขภาวะบนพื้นฐานสิ่งแวดล้อม เป็นประธานการประชุม เพื่อเปิดพื้นที่ให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องและภาคีเครือข่ายร่วมแลกเปลี่ยนข้อมูล ประสบการณ์จากการดำเนินงานจริงในพื้นที่ และข้อเสนอแนะต่อร่างนโยบาย เพื่อให้ข้อเสนอมีความชัดเจน ครอบคลุม สอดคล้องกับบริบท และสามารถนำไปสู่การปฏิบัติได้จริง

ศ.สุริชัย กล่าวว่า เวทีครั้งนี้มีความสำคัญต่อการพัฒนาร่างข้อเสนอเชิงนโยบาย เนื่องจากประเด็นการสร้างเสริมสุขภาวะบนพื้นฐานสิ่งแวดล้อมเป็นประเด็นใหม่ที่จำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือจากหลายภาคส่วน โดยต้องนำประสบการณ์และบทเรียนจากพื้นที่มาประกอบการพิจารณา เพื่อสะท้อนทั้งโอกาส ข้อจำกัด และความเป็นไปได้ในการขับเคลื่อนนโยบายให้เกิดผลเป็นรูปธรรม ทั้งในระดับพื้นที่และระดับนโยบาย พร้อมมุ่งให้เกิดการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นอย่างสร้างสรรค์ เพื่อนำข้อมูลและข้อเสนอจากผู้เกี่ยวข้องไปปรับปรุงร่างข้อเสนอให้มีความสมบูรณ์ และสามารถใช้เป็นกรอบในการขับเคลื่อนงานในระยะต่อไป

ด้าน ดร.นาตยา พรหมทอง ผู้อำนวยการสำนักนโยบายสาธารณะภาคกลาง สช. นำเสนอกระบวนการพัฒนาประเด็นนโยบายสาธารณะเพื่อเข้าสู่กระบวนการสมัชชาสุขภาพแห่งชาติ โดยเน้นการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน ตั้งแต่การกำหนดประเด็น การรวบรวมข้อมูลและหลักฐานเชิงประจักษ์ การรับฟังความคิดเห็นจากผู้มีส่วนได้ส่วนเสียทั้งระดับพื้นที่และส่วนกลาง ตลอดจนการวิเคราะห์และปรับปรุงข้อเสนอให้มีความรัดกุม สอดคล้องกับบริบทการทำงานจริง และสามารถนำไปปฏิบัติได้ ทั้งนี้ การพัฒนาประเด็น “การสร้างเสริมสุขภาวะบนพื้นฐานสิ่งแวดล้อม” ดำเนินการอย่างต่อเนื่องตั้งแต่เดือนเมษายน 2569 ผ่านการประชุมหารือ การแต่งตั้งคณะทำงาน การประชุมร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และเวทีปรึกษาหารือเพื่อพัฒนานโยบายสาธารณะแบบมีส่วนร่วม ก่อนนำไปจัดทำเป็นเอกสารข้อเสนอเชิงนโยบาย เอกสารมติ Roadmap และ Policy Brief เพื่อเข้าสู่กระบวนการสมัชชาสุขภาพแห่งชาติ ครั้งที่ 19

ขณะที่ ดร.ปรัชญากรณ์ ไชยคช คณะทำงานและเลขานุการคณะทำงานพัฒนาประเด็นการสร้างเสริมสุขภาวะบนพื้นฐานสิ่งแวดล้อม นำเสนอสาระสำคัญของการพัฒนาประเด็นฯ ภายใต้กรอบแนวคิดที่เชื่อมโยง “ธรรมชาติ–มนุษย์–สุขภาวะ” โดยใช้ธรรมชาติและกิจกรรมบนพื้นฐานธรรมชาติเป็นฐานในการสร้างเสริม ป้องกัน และฟื้นฟูสุขภาวะ ควบคู่กับการสร้างความเป็นธรรมในการเข้าถึงพื้นที่และกิจกรรม การมีส่วนร่วมและความเป็นเจ้าของของชุมชน การยกระดับมาตรฐานและระบบกำกับดูแล ตลอดจนการอนุรักษ์และฟื้นฟูความหลากหลายทางชีวภาพ และการกระจายประโยชน์จากเศรษฐกิจสุขภาวะอย่างเป็นธรรม เพื่อให้เกิดผลลัพธ์ร่วมทั้งในระดับบุคคล ชุมชน และระบบนิเวศ

สำหรับแนวทางการขับเคลื่อนข้อเสนอประกอบด้วย 5 ด้าน ได้แก่ 1) พัฒนาระบบการแนะนำบริการกิจกรรมทางสังคมสีเขียว เพื่อเชื่อมโยงประชาชนกับกิจกรรมและพื้นที่ธรรมชาติตามความต้องการอย่างเหมาะสม ปลอดภัย และเป็นธรรม 2) ยกระดับมาตรฐานพื้นที่ กิจกรรม และบุคลากร พร้อมระบบกำกับดูแลที่เหมาะสม 3) อนุรักษ์และฟื้นฟูพื้นที่ธรรมชาติและความหลากหลายทางชีวภาพตามหลักธรรมาภิบาล 4) ส่งเสริมการมีส่วนร่วม ความเป็นเจ้าของ และการได้รับประโยชน์อย่างเป็นธรรมของชุมชน และ 5) พัฒนากลไกสนับสนุนด้านการวิจัยและการเรียนรู้ การพัฒนาขีดความสามารถ การประเมินความคุ้มค่า กฎหมาย งบประมาณ สิทธิประโยชน์ และความร่วมมือจากหลายภาคส่วน

จากนั้นประธานคณะทำงานได้เปิดเวทีให้ผู้เข้าร่วมจากหน่วยงานส่วนกลางและระดับพื้นที่ร่วมแลกเปลี่ยนความคิดเห็นต่อร่างข้อเสนอเชิงนโยบาย โดยมุ่งรวบรวมข้อมูล ประสบการณ์ และข้อเสนอแนะจากผู้เกี่ยวข้อง เพื่อนำไปปรับปรุงข้อเสนอให้มีความสมบูรณ์และสะท้อนความเป็นไปได้ในการนำไปปฏิบัติจริง อันเป็นส่วนสำคัญของกระบวนการพัฒนานโยบายสาธารณะแบบมีส่วนร่วมของ สช.

สำหรับขั้นตอนต่อไป คณะทำงานมีกำหนดประชุมในวันที่ 21 กันยายน 2569 จัดเวทีรับฟังความคิดเห็นระดับประเทศในวันที่ 7 ตุลาคม 2569 และเวทีทำความเข้าใจระดับภาคทั้ง 4 ภาค ในวันที่ 21 ตุลาคม 2569 ก่อนนำประเด็น “การสร้างเสริมสุขภาวะบนพื้นฐานสิ่งแวดล้อม” เข้าสู่การพิจารณาในสมัชชาสุขภาพแห่งชาติ ครั้งที่ 19 ระหว่างวันที่ 28–29 ตุลาคม 2569